Çevre ve Şehircilik Politikaları

Türk ulusunun ezici çoğunluğu kentlerde yaşamını sürmektedir. Nüfusun çok büyük bir kısmı; gerek iş imkanları gerekse fiziksel koşulların nispeten kullanışlı olması nedeniyle, il ve ilçelerin merkezlerinde konumlanmıştır. Çevre ve şehir politikaları, son elli yılda giderek artış gösteren kentli nüfusun hızına yetişmekte başarısız olmuş; insanların hizmet ve işe erişim kolaylığı için insancıl yaşam koşullarını feda etmelerine neden olmuştur. Bu bağlamda şehircilik politikaları, Türkiye’de şehirleşme ile aynı ölçü ve oranda gelişememiştir, özellikle büyükşehirlerde insani yaşam koşullarını neredeyse ortadan kaldırmıştır.

Hürriyet Partisi, imar rantını değil vatandaşların yaşam koşullarını önceleyen, yaşanabilir ve gelecek nesillere bırakılabilir şehirler barındıran bir Türkiye hedefiyle hareket etmektedir. Bu kapsamda Hürriyet Partisi iktidarında çevre ve şehircilik alanında yapılacak ekonomik, yapısal ve sosyal düzenlemeler şu şekildedir;

Şehircilik ve Konut

Türkiye’nin kentlerini insanca yaşanabilir hale getirmek, barınma sorunuyla mücadele etmek ve rant odaklı dönüşümlerin önüne geçmek Hürriyet Partisinin şehircilik anlamındaki birincil önceliğidir. Bu hedef doğrultusunda öncelikli olarak, çok katmanlı denetimlerin uygulanmasını ve vatandaşların şehirleşme süreçlerine dahil edilmesini temin eden mekanizmaların geliştirilmesini sağlayacağız.

  • Merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasındaki koordinasyonun sağlanması için Bakanlık bünyesinde “İmar Planlama Koordinasyon Birimi” kurulacaktır. Bu birim, yerel yönetimler arası iletişimsizliği ortadan kaldırarak bilgilerin toplanmasını ve bilginin sürdürülebilir hale gelmesini sağlayacak, öte yandan merkezi yönetim ile yerel yönetimin birlikte çalışarak vatandaşa eşit şartlarda hizmet vermesinin önünü açacaktır. Bu kurumun en temel şiarı tarafsızlık ve şeffaflık olacaktır.
  • Şehirleşmenin en önemli kısımlarından biri olan imar planlarının değiştirilmesi, kimi zaman yerel ve kimi zaman merkezi yönetimler tarafından onaylanmaktadır. Hürriyet Partisi iktidarında bu imar planı değişiklikleri; sadece kamu yönetiminin onayına bırakılmayacak, aynı zamanda meslek odaları ve STK’ların da görüşleri dinlenecektir. İmar planlarında bulunan değişiklikler, değişikliğin olacağı çevrede yaşayan vatandaşlarla paylaşılacak ve halkın doğrudan görüşü alınacaktır. İmar planları uygulaması şeffaflaşacak ve vatandaşın yararının öncelendiği sürdürülebilir kentler oluşturulacaktır.
  • Yerel yönetimlerde asgari yeşil alan oranı belirlenerek, yıllık bazda hedeflenen orana ulaşılması teşvik edilecektir.
  • Alt ve orta gelir sınıfının konut sahibi olabilmesi için “sosyal konut” merkezli, insan hayatına elverişli olan ve ödeme aşamasında kamu bankalarıyla teşvik verilen, rant kaygısının güdülmediği uygulamalar hayata geçirilecektir. Bölgesel imar planları hazırlanacak ve TOKİ kullanım amacına uygun iş yapar bir yapıya büründürülecektir.
  • İstanbul nüfusunun kademeli şekilde azaltılması için “İstanbul Kent Dengeleme Planı” hayata geçirilecektir. Bu plan doğrultusunda, öncelikli olarak İstanbul’da bulunan büyük sanayi kuruluşlarından belirlenen oranda vergi tahsil edilecek ve şehir dışına taşınmak, çeşitli proje ve kampanyalarla teşvik edilecektir.
  • İstanbul’da raylı sistemler geliştirilerek bu ağlar komşu şehirlere uzatılacaktır. Özellikle altyapı yatırımlarıyla raylı sistemlerin şehirlerarası kapsamı da genişletilecektir. Bu uygulamalar için ilk aşamada makro ölçekte, Türkiye’de şehirlerarası ulaşım için raylı sistem çözümleri projelendirilerek uygulamaya geçirilecektir. Ardından mikro ölçekte ise şehir içlerinde raylı sistem çözümleri uygulanacaktır. Bu tip çalışmalarda ihaleler halka açık yapılacaktır.
  • İstanbul’da, özellikle kıyı şeridini kapsayacak şekilde, yeni arsa oluşturulmasına belli sınırlar getirilip yapılaşma izinleri gözden geçirilecektir.
  • Ülkenin deprem gerçeğine hazırlanması birincil sorumluluklardan biri olacaktır. Yönetmeliklerin ve uygulamaların hatasız olması için denetimlerin çoğaltılması hedeflenecektir. Bu kapsamda hem merkezi yönetim hem de yerel yönetim düzeyinde olmak üzere çapraz denetimlerin yapılması sağlanacaktır. “Yapı Denetim Birimi” ile yapı denetimi sürecine kamu görevlileri de sahada olacak şekilde dahil edilerek özel yapı denetim firmaları ile koordineli denetim yapılacaktır.
  • Türkiye’de devamlı artma eğiliminde olan konut ihtiyacına ilişkin olarak arsa oluşturulması sürecinin hızlanması amacıyla Arsa Ofisleri kurulacak, bu ofisler tüm şehircilik kurumlarıyla koordineli çalışacaktır.
  • Emsal değişikliğine konu olan arsa geçmiş 5 yılda el değiştirdiyse aradaki değer farkı, mevcut ve önceki sahipler arasında dağıtılacaktır. Ayrıca imar hakkı aktarımı yapılan bölgelerdeki rantın önüne geçebilmek için emsal değişikliğine konu olmuş parselin geçmiş kayıtları incelenecektir. Böylece fazla değer artışından doğan ranta yönelik denetim sistemleri kurulacak; tespit edilen sınırın üzerindeki değer artışları, cezai yaptırıma tâbi olacaktır.

Yeni imara açılan alanlar içerisindeki zorunlu yeşil alanların oranı artırılacaktır

Atık Yönetimi

  • Katı atık toplama ve ayrıştırma tesislerinin kapasitesi ve sayısı artırılacaktır.
  • Bölgesel katı atık tesisleri kurularak verimliliği yüksek atık yönetim süreçleri oluşturulacaktır. Geri dönüştürülebilir ürünler için özel tesisler inşa edilecektir. Atıktan enerji üretim tesisleri kurulacak ve tesisler için teşvikler verilecektir. Modern tesislerle enerji üretimi sırasında ortaya çıkan emisyonlar azaltılacaktır.
  • Kaynağında (hane, kurum ve işletme) ayrıştırma için vatandaşlar çeşitli yollarla teşvik edilecektir. Kritik atıkların üreticilerine teşviklerin yanı sıra, kaynağında ayrıştırma zorunlu tutulacaktır.
  • Plastik, cam ve metal atıklar için depozito sistemi kurulacaktır. Geri dönüştürülebilir ürünlerin kullanılması ve geri dönüşüm tesisleri için teşvik verilecektir. Tek kullanımlık atık ürünleri üreten firmalara yönelik ek düzenlemelerle, bu ürünlerin imalatına sınırlama getirilecektir.
  • Toplumun atık yönetimine katılımı için yerel yönetimler ve halk eğitim merkezleriyle koordinasyon sağlanarak sürekli eğitimler verilecektir.
  • Geri dönüşüm amaçlı olanlar haricinde atık ithalatı kesin surette yasaklanacaktır.
  • Atıkları doğada kalıcı tahribat oluşturan ürünlerin takibi yapılacak ve bu tip üretimlere ek vergi getirilecektir. Bu ek vergiler aracılığıyla doğada çözünme süresi daha kısa olan ürünlerin Ar-Ge ve üretim faaliyetlerine destek verilecektir.
  • Elektronik aletler, piller, otomobil ve araçların geri dönüşümü için yatırımlar teşvik edilecektir. Özellikle üretici firmaların, bu konuda çeşitli teşvik ve yaptırımlarla döngüsel ekonomiye uyum sağlaması temin edilecektir.
  • Atık taşıma ve depolama süreçleri sıkı denetimlerle izlenerek kimyasal ve biyolojik atıkların taşınması ve depolanmasına ilişkin kural ihlallerine ağır yaptırım ve cezalar getirilecektir.

Su, Toprak ve Hava Yönetimi

  • Yapılarda su arıtma sistemlerinin oluşturulması, mevzuat aracılığıyla zorunlu tutulacaktır.
  • Yeraltı suyu ile tarım yasaklanacaktır. Tarımda damlama sulama sistemlerine geçilmesi için gerekli destekler, uzun vadeli krediler aracılığıyla verilecektir. İlgili bölge ikliminin elverdiğinden çok daha fazla su isteyen ürünlerin üretimine yönelik caydırıcı politikalar yürürlüğe konulacaktır.
  • Akarsulara atık boşaltmanın ciddi ve caydırıcı cezaları olacak, bu sorun tümüyle ortadan kaldırılacaktır.
  • Su ücretlendirme politikası, ekinin kapladığı alan yerine gereken su miktarı baz alınarak yeniden değerlendirilecek ve hacim esasına dayalı fiyatlandırmaya geçiş için altyapı oluşturulacaktır.
  • Suyun tarımda bilinçli kullanılması için çiftçiler düzenli eğitim programlarından geçirilecek, bu amaçla tarım eğitim kurumları kurularak bilinçli üreticiler yetiştirilecektir.
  • Endüstriyel tesislerde gelişmiş filtre sistemleri zorunlu hale getirilecek ve bu tesislerde dünya standartlarına uygun arıtma yöntemlerinin uygulanması sağlanacaktır.
  • Toprak sızıntılarını önlemek amacıyla tehlikeli atıklar için güvenli depolama standartları geliştirilerek denetimler artırılacaktır.
  • Tarımda kimyasal gübre ve tarımsal ilaçların kullanımına yönelik ulusal bir envanter oluşturulacak, aşırı kullanım önlenecektir.
  • Orman tahribatını engellemek ve tarımsal alanlarda toprağı korumak için “doğal tarım yöntemleri” uygulamaya konulacaktır.
  • Organik tarım yöntemleri ve biyolojik mücadele teknikleri yaygınlaştırılarak, bu tekniklere geçen çiftçilere belli standartlarda devlet destekleri verilecektir.
  • Yasaklı tarım ilaçlarını ve gübreleri kullanan çiftçiler tarımsal teşvik programlarından çıkarılacak, ihlalin tekrarı halinde idari para cezası uygulanacaktır.
  • Kimyasal gübre ve ilaçların yerine kullanılabilecek biyolojik ve yerel çözümler geliştirmek için Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir.
  • Yeni sanayi siteleri, tarım arazilerinden uzak alanlara kurularak mevcut tesislerin çevresel etkileri minimuma indirilecektir.
  • Çiftçiler, sanayiciler ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte çalıştığı bölgesel çevre heyeti oluşturulacaktır. Bu heyetler, sorumlu olduğu bölgelere ait sorunlara uygun çözüm önerileri geliştirecektir.
  • Yeni yapılaşmalarda ısınma ve elektrik kullanımında yenilenebilir enerjinin kullanılması mevzuat aracılığı ile zorunlu hale getirilecektir.
  • Yenilenebilir enerji tesisatlarında kullanılan malzemelere vergi indirimi ve prosedür kolaylığına ilişkin teşvikler getirilecektir.
  • Araçların egzoz emisyonlarının kontrolü sıkılaştırılacak, standartlara uymayan araçların sahiplerine caydırıcı cezalar verilecektir.
  • Belli bir nüfus haddinin üzerindeki yerleşim yerlerinde düzenli hava kontrolleri yapılarak, buralarda yaşayan insanların devamlı soluduğu hava kalitesinin vatandaşın hak ettiği bir düzeyde tutulması hedeflenecek ve bu doğrultuda çalışmalar yapılacaktır.

İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik

  • İklim değişikliği de göz önünde bulundurularak, uzun vadede Anadolu’nun çoraklaşmış topraklarını yeniden yeşertme imkanları için çalışmalar yürütülecek, uygun bitkilerle yeniden ağaçlandırma seferberliği yapılacaktır.
  • Karbon hapsetme teknolojilerine yönelik Ar-Ge destekleri arttırılacaktır. Bu yönde yapılan uluslararası projelere Türkiye’nin katılımı artırılacak ve nitelikli personel yetiştirilecektir.
  • Emisyon ticaret sistemi kurularak uluslararası ölçütlerle sıkı bir şekilde denetlenecektir ve belirlenen sanayi firmalarının net karbon sıfır planına uyum sağlaması için yaptırım ve teşvikler söz konusu olacaktır.
  • Yüksek enerji tüketen ve yeni yapılan bölgelerde sıkı denetimler gerçekleştirilecek ve enerji verimliliğinin artırılması yönünde teşvikler verilip yaptırımlar uygulanacaktır.
  • Mevcut yenilenebilir enerji sistemlerinin yaygınlaşması sağlanacak, ayrıca yeni enerji üretim yöntemlerinin getirilmesi için Ar-Ge destekleri verilecektir.
  • Yenilenebilir enerji destekleri ile enerji tüketiminde negatife geçen firmalara teşvikler sağlanacaktır.
  • İklim değişikliği hususunda Türkiye’nin belirlenen bölgeleri için uzun vadeli su, gıda, nüfus ve imar planları çıkarılacaktır. Bu planlar 50 yıllık öngörüleri kapsayacak şekilde oluşturulup bu minvalde ilgili bakanlıklar ve belediyelerin iş birliğiyle hareket planları oluşturulacaktır.

Ulaşım ve Altyapı

Türkiye’de geçmiş dönemlerde uygulanan yanlış plan ve politikalardan kaynaklı olarak sürdürülebilir olmayan ve sorunlu ulaşım – altyapı ağları oluşmuştur. Su baskınları, trafik sorunu, ağ sorunu gibi temel ve hayati öneme sahip konuların iyileştirilmesi, şehirlerde insani yaşam için zaruridir. Yaşadığımız yüzyılın getirmiş olduğu imkanlar ve bilimsel çözümleri esas almış olduğumuz doğru politikalar ile Hürriyet Partisinin amacı, gelecek nesillerin de yararlanabileceği ulaşım ve altyapı hizmetleri yaratmaktır.

  • Türkiye’nin güncel durumuna ve ihtiyaçlarına yönelik yeni bir “Ulaşım Ana Planı” oluşturulacaktır. Ulaşım Ana Planı; üniversiteler, STK’lar ve sektör paydaşlarıyla beraber hazırlanacaktır. Yük ve yolcu taşımasının daha çok raylı sistemlere aktarılması için öncelikli fizibilite çalışmaları yapılacaktır. Ulaşım ana planının uygulanmasının olası idare değişikliklerinden etkilenmemesi için gerekli yapısal düzenlemeler yürürlüğe konulacaktır.
  • Yerel yönetimlerde yapılacak trafik analizi ve fizibilite çalışmaları sonucunda ulaşımı geliştireceği öngörülen, raylı sistemler öncelikli olmak üzere, toplu taşıma projeleri için şeffaf şekilde kaynak aktarımı sağlanacaktır. Kaynakların yerel idarenin başkanı ya da meclis çoğunluğunun mensup olduğu partiden bağımsız şekilde, ihtiyaç ve aciliyet sırasına göre önceliklendirilmesi için yasal düzenlemeler yapılacaktır. Kaynakların belirtilen sebeplerle kullanılıp kullanılmadığı sıkı şekilde denetlenecektir.
  • Yerel yönetimler tarafından beldedeki trafik, ulaşım ve otopark sorunlarını anlamak amacıyla yapılacak bilimsel analizlerin önü açılacaktır. Öncelikli olarak büyükşehirlerde belli aralıklarla bilimsel analiz yapılması ve bu analizlere göre belirlenen çözüm önerilerinin bakanlıkla paylaşılması zorunlu hale getirilecektir.
  • Yerel yönetimlerde özellikle iş ve ticaret alanlarına servisle bağlanan, beldeye kayıtlı araç sayısına oranlı kapasitede kapalı ya da açık otopark inşa etme zorunluluğu getirilecektir. Belirlenecek olan niteliklere uygun park alanları yapılması için teşvik sağlanacaktır.
  • Trafik ve otopark ihlallerinin tespiti için teknolojik ve kitle kaynaklı yöntemlerin adil ve sürekli şekilde uygulanması sağlanarak 7/24 denetim mümkün kılınacaktır.
  • Akıllı ödeme, akıllı ulaşım planlaması, akıllı otopark, akıllı tabelalar ile trafik yönlendirme gibi yenilikçi ve verimli uygulamaların hayata geçmesi için yerel yönetim ile merkezi yönetimin koordineli şekilde çalışması sağlanacaktır.
  • Fiber altyapının tüm ülkeye yayılması için kamu ve özel sektör iş birliğiyle kırsal bölgelerde fiber ağların kurulması teşvik edilecektir. Düşük gelirli bölgelerde altyapı yatırımı yapan şirketlere vergi indirimleri uygulanacaktır.
  • Mevcut kamu altyapılarına internet hizmetlerinin entegrasyonu için enerji, su ve doğalgaz hatlarıyla birlikte fiber kablo döşenmesi yönetmeliklerle zorunlu hale getirilecek ve yerel yönetimlerle ortak projeler geliştirilerek altyapı maliyetleri düşürülecektir.
  • Kritik altyapıların güvenliğini artırmak için siber güvenlik standartları zorunlu hale getirilecek ve yerel veri merkezlerinin kullanımı teşvik edilerek verilerin yurtiçinde saklanması için ortam oluşturulacaktır.
Hürriyet'e Katıl